25 MARCA- ZWIASTOWANIE NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY /MATKI BOSKIEJ ZAGRZEWNEJ, ROZTWORNEJ, STRUMIENNEJ/

Barbara Ogrodowska

16511684241_e2bc7f54f2_z

 

 

 

 

Radości wam powiedam

Iżeć nową pieśń składam

O krolewnie niebieskiej

Ku uciesze krześcijańskiej.

5. Izaijasz prorok nasz

Uczynił nam barzo w czas

Wzjawił nam wielką radość

Rzekąc: „Przyjdzie niebieski gość”,

10. Narodzi się z dziewice

Na człowiecze oblicze,

Będzie w niem [wierne] bostwo,

Wykupi z nędze ubostwo.

20. To co prorok powiedał

Potem anioł zwiastował

Iżeć ma się narodzić Pan

Jen zbawi dusze sam.

25. Do Nazaret poselstwo

Srządziło wierne Bostwo

By Gabryjel nawiedził

Dziewicy poselstwo wzjawił.

 

  1. „Przyjmij Syna Bożego

W pośrzodek serca twego,

Będziesz ji nosić w radości

Porodzisz ji bez boleści”.

 

  1. Rzekła k niemu Maryja:

„Temu się dziwie ja,

kakoć syna mogę mieć

o mężu nic nie chce wiedzieć”.

 

Anjoł jej odpowiedzie

„Słuchaj tego gospodze:

Duch cię Święty nawiedzi,

Jen tę rzecz wszysćką obrządzi.

 

  1. Nie człowiectwem to będzie.

Duch Święty w tobie siędzie

Świątość to jego oprawi

Ciebie przy twej czci ostawi.

 

  1. Maryja rzekła k niemu
„Dziękuję Bogu memu

Iże jemu tako lubo

Uczynić we mnie to cudo…

 

  1. Cesarzownaś niebieska

Uciecha krześcijańska

Wszytek świat uwiesielisz

Dziewstwu swemu nie zaszkodzisz.

(Fragmenty anonimowej średniowiecznej pieśni maryjnej o Zwiastowaniu

Radości wam powiedam.. , powstałej ok. 1410 r. [za]:M. Korolko,   Średniowieczna pieśń religijna polska, Wrocław 2005, OSSOLINEUM, s.130-132 )

 

Kilka słów historii.

Święto znane już w V wieku, w Palestynie i Efezie, początkowo obchodzone było jako pamiątkę poczęcia Jezusa Chrystusa – Syna Bożego

Natomiast w VIII w. było już powszechnie znanym świętem maryjnym Kościoła, obchodzonym ku czci Najświętszej Maryi Panny, Bogurodzicy, której posłany z nieba anioł Gabriel zwiastował dziewicze poczęcie Syna – Zbawiciela świata.

 

..posłał Bóg anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret do dziewicy poślubionej mężowi imieniem

Józef, z rodu Dawida, a dziewicy było na imię Maryja. Anioł wszedł do Niej i rzekł: „Bądź pozdrowiona pełna łaski, Pan z Tobą, błogosławiona jesteś miedzy niewiastami”

Ona zmieszała się na te słowa i rozważała co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Lecz anioł rzekł do Niej: ”Nie bój się Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz i porodzisz Syna, któremu nadasz imię Jezus Będzie On wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da Mu tron Jego praojca Dawida. Będzie panował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca”. Na to Maryja rzekła do anioła: „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?” Anioł Jej odpowiedział: ”Duch zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię. Dlatego też Święte, które się narodzi, będzie nazwane Synem Bożym” (Ł k  1, 26-35)

W średniowieczu święto Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny i zarazem wcielenia Boga bywało umieszczane na początku roku i kalendarza liturgicznego, a więc a Adwencie.

Później termin święta Zwiastowania dostosowano do daty narodzenia Jezusa 25 grudnia, przyjmując za podstawę wyliczeń fakt iż Maryja Matka Boża, jak każda kobieta była brzemienna przez dziewięć miesięcy.

*

Tradycje polskie.

W tradycji polskiej chrześcijańskie obchody święta Matki Bożej, której archanioł Gabriel zwiastował macierzyństwo oraz odwieczne wierzenia i praktyki ludowe splotły się w piękna całość.

Dzień Zwiastowania traktowany był bowiem zawsze jako ważny przełom w wegetacji roślin. W tradycji ludowej wiązano z nim różne wróżby o pogodzie, zwykle ujęte w przysłowia.

 

-Na Zwiastowanie, kiedy mgła w zaranie, chociaż słonko jasno wschodzi, znak niechybny to powodzi

-Mgła na Zwiastowanie znaczy wód rozlanie

-Czysty wschód słońca na Marii Zwiastowanie znaczy dobrego roku opowiadanie

 

Na Zwiastowanie jaskółki się ukazują , ludziom wiosnę zwiastują

 

-Jakie Zwiastowanie, takie Zmartwychwstanie

 

-Gdy przed Zwiastowaniem ruszy pszczoła, to mokrą wiosnę przywoła

 

-W dni krzyżowe (przed Zwiastowanie) męka boża, wstrzymaj się od siewu zboża       

W dawnej Polsce Zwiastowania Najświętszej Marii Panny nazywano także świętem: Matki Boskiej Roztwornej, Zagrzewnej lub  Strumiennej

W wierzeniach ludowych, Matka Boska, patronka 25 marca, która z Ducha świętego poczęła Syna i nosząca pod sercem nowe życie, stała się również kreatorką życia budzącego się w przyrodzie, patronką plennej ziemi czekającej na przyjęcie ziarna oraz kiełkujących na wiosnę roślin, a zwłaszcza wschodzących zbóż.

Nazywano Ją więc Matką Roztworną wierzono bowiem, że otwiera ziemię na przyjęcie wiosennych zasiewów; Zagrzewną – wierząc, ze to właśnie za Jej przyczyna marcowe słońce ogrzewa ziemię i pobudza rośliny do życia i wzrostu; Strumienną –wierząc iż sprawia, że topnieją lody, a rzeki i strumienie napełnia nowa, czysta, wiosenna życiodajna woda.

Zgodnie z przysłowiem „Na Zwiastowanie przybywaj bocianie”, 25 marca wypatrywano pilnie powrotu zwiastujących wiosnę bocianów, symbolizujących szczęście, płodność i dobrobyt, otaczanych szacunkiem i opieką przez wszystkich Słowian.

Inne powszechnie znane przysłowia, w sens których głęboko wierzono, powiadały że :„Pod bocianim gniazdem szczęście mieszka” i „Gdzie bocian tam pokój”. W całej Polsce często oswajano bociany (poufale nazywając je Wojtkami, cudakami, boćkami) żywiono je gdy były chore, lub ranne, dawano schronienie osobnikom, które nie mogły odlecieć do ciepłych krajów i nierzadko przez całą zimę, przetrzymywano je w chatach, stajniach, lub oborach, tym chętniej, że sprawnie polowały na myszy.

Powiedzenie „bociana sprowadzić” znaczyło sprowadzić do domu szczęście i powodzenie. Na wiosnę starano się więc różnymi sposobami skłonić bociana do założenia gniazda w obejściu. Na kalenice dachów domów mieszkalnych i stodół, a nawet kościołów, na odpowiednio przycięte przydomowe i przydrożne drzewa wciągano koła od wozu, stare, zużyte brony, kładziono na nie wiązki słomy, deseczki, patyki itp. Wszystko po to żeby bocian zechciał założyć gniazdo i powracać do niego każdego roku.

Na Podlasiu, na Zwiastowanie pieczono ciasta w kształcie rozczapierzonych łap ptasich, tzw. busłowe (bocianie) łapy, a także skowronki, miniaturowe brony, pługi i inne narzędzia rolnicze i wkładano je do gniazd bocianich i pod strzechy domów na powitanie bociana, a razem z nim wiosny i na pomyślność prac gospodarskich, mających się wkrótce rozpocząć.

Kiedy bocian po raz pierwszy pojawiał się i kołował nad zagrodą wszyscy domownicy witali go z radością wołając głośno: busoł, busoł . Niekiedy dla zachęty, wynoszono pozostałe w domu wypieki (głównie busłowe łapy) w nadziei, że bocian zobaczy je, założy gniazdo, albo siadzie na gnieździe ubiegłorocznym, pozostanie blisko ludzi i będzie przynosić im szczęście.

Na Podlasiu i Ziemi Białostockiej zwyczaje te praktykowano powszechnie do końca XIX w., a lokalnie i dłużej.

Przylot bocianów w dniu Zwiastowania uważany jest dotychczas za dobrą i szczęśliwą wróżbę, za nieomylny, przyjazny znak rozpoczynającej się wiosny.

 

O moje drzewa kochane!

O moje brzozy w pąkach

Stokrotki tysiącolistne

Zakwitły już na łąkach ..

 

Gałęzie wierzby nadwodnej

Od srebrnych kotek się bielą, –

Świat cały się wydaje

Słoneczną, jasna niedzielą!

 

Kaczeńce ślą ku niebu

Spojrzenie złotopłynne,

A boży dzwonek – konwalia

Wydzwania modły dziekczynne.

 

O moje łąki rozkwitłe!

Oto jest wasza godzina!-

W taki dzień, Anioł zwiastował

Najświętszej Maryi Syna..

(Wanda Miłaszewska, Dzień Zwiastowania)     

 

LITERATURA

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Pallottinum Poznań, 1979, wyd. IVJanicka – Krzywda, Patron, artybut, symbol, Pallottinum Poznań, 1993

M.Korolko, Średniowieczna pieśń religijna polska, Ossolineum Wrocław 2005

  1. Jodełka, Polska poezja maryjna. Antologia, Niepokalanów 1949.
  2. Ogrodowska, Zwyczaje,obrzędy i tradycje w Polsce. Mały słownik, Verbinum Warszawa 2000
  3. Ogrodowska, Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne, Muza Warszawa 2004
  4. Olędzki, Doroczne pieczywo obrzędowe płn.- wschodniej Polski. Polska Sztuka Ludowa , 1961, nr 1, 3-23

 

photo by Bartosz MORĄG

 

Reklamy

Odpowiedz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s